1)

در گفتگو با دبیر کمیته علم سنجی دانشگاه: وضعیت کمی و کیفی تولیدات علمی دانشگاه رازی تشریح شد

به گزارش روابط عمومی دانشگاه رازی، دکتر حمید احمدی دبیر کمیته علم سنجی دانشگاه در خصوص چگونگی جایگاه دانشگاه رازی در تولید مدارک علمی در مقایسه با سایر دانشگاه‌ها در داخل و خارج از کشور اظهار داشت: دانشگاه رازی تا سال ۱۳۹۵(۲۰۱۷ میلادی) طبق آمارهای پایگاه جهان اسلام (isc) در جایگاه یازدهم کشور قرار دارد که شاخص‌های مورد مقایسه شامل آموزش، پژوهش، وجهه بین‌المللی، تسهیلات (امکانات) و فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی است.

وی افزود: از لحاظ منطقه‌ای دانشگاه رازی در میان دانشگاه‌های کشورهای اسلامی در رتبه ۷۸ قرار دارد. همچنین از لحاظ شاخص کیفیت (H) در رتبه ۷ کشوری است که اگر دانشگاه‌های علوم پزشکی را در این محاسبه کنار بگذاریم در جایگاه پنجم قرار داریم.

دکتر احمدی تصریح کرد: در سطح جهانی حوزه علوم پایه دانشگاه در جایگاه ۶۸۱ و حوزه فنی مهندسی در جایگاه ۸۲۲ دانشگاه‌های برتر جهان است.

دکتر احمدی خبر داد: دانشگاه رازی در لیست دانشگاه یک درصد تولید علم قرار دارد.

وی به چگونگی وضعیت تولیدات علمی دانشگاه از لحاظ کمی و کیفی و پیش‌بینی در آینده اشاره کرد و گفت: در حال حاضر بر اساس آخرین پایگاه‌های بین‌المللی، دانشگاه رازی تعداد ۵۵۲۳ مدرک علمی در سطح بین‌المللی و تعداد ۲۱۳۸ مدرک در سطح داخل تولید کرده است. از لحاظ کیفی این مدارک، تعداد ۵۸ هزار استناد خارجی و ۱۸۰۰ استناد داخلی گرفته است. به عبارتی هر مدرک علمی به‌طور میانگین ۱۰ استناد گرفته است. البته در حوزه علوم انسانی نسبت استناد به مدرک ۳ است که ضعیف ارزیابی می‌گردد. از لحاظ کیفی، شاخص (h-index) دانشگاه ۷۵ است که جزء ۷ دانشگاه برتر کشور می­ باشد.

دبیر کمیته علم سنجی دانشگاه خاطرنشان کرد: دانشگاه رازی از لحاظ کمی نرخ رشد تولیدات علمی۲۱/۳۳  و از لحاظ کیفی این نرخ ۲۴/۳۷ است. با توجه به شرایط موجود دانشگاه من نگران این روند هستم و پیش‌بینی بنده این است که این روند کندتر خواهد شود. زیرا نسبت هیئت علمی به تولید مدرک علمی۷۰/۹ است که نسبت به ۸ سال قبل ۶­% افزایش نشان می‌دهد. به عبارتی نویسندگان کمی مدارک زیادی را تولید می‌کنند. این شرایط و دیگر عوامل مانند بازنشسته شدن نویسندگان، پر تولید و بودجه های پژوهشی در آینده باعث کندی روند تولید مدارک علمی می­ گردد.

وی همچنین به نقش اعضای هیئت علمی در تولید علم و جایگاه علمی دانشگاه رازی اشاره کرد و گفت: تاکنون با نام سازمانی دانشگاه رازی تعداد ۷۰۱۳ پژوهشگر در تولید مدارک علمی این دانشگاه به ثبت رسیده است. که از این تعداد ۲۲۸۷ نویسنده یا پژوهشگر مربوط به مدارک علمی تولید شده در داخل است. توزیع نویسندگان در سطح مدارک علمی بین‌المللی از قانون لوتکا پیروی می‌کند.  بنابراین تعداد کمی از نویسندگان درصد بالایی از مدارک علمی دانشگاه را تولید کرده‌اند. قانون لوتکا یکی از شاخص‌های علم‌سنجی است. در این میان ۱۸۰۰ مدرک علمی تنها توسط ده نویسنده اول دانشگاه تولید شده است. در سطح نویسندگان مدارک داخلی، این قانون صدق نمی‌کند. به عبارتی نمی‌توان نویسندگان شاخصی ذکر کرد.

دکتر احمدی به چگونه ارزیابی همکاری علمی دانشگاه رازی در سطح ملی، منطق ه­ا و بین‌المللی پاسخ داد و گفت: همکاری‌های علمی معمولاً در دانشگاه‌ها به دو شیوه صورت می‌گیرد. یکی ارتباط سازمانی و دیگری ارتباط پژوهشگران در تولید آثار علمی. تحلیل بررسی‌های ما نشان می‌دهد دانشگاه رازی دارای همکاری‌های علمی در چهار سطح  یا الگو بوده که در برخی از آن‌ها بیشتر و در برخی ضعیف­تر است. اغلب همکاری‌ها در سطح روابط هم نویسندگی است که در این میان چهار الگو شکل گرفته که عبارت‌اند از: همکاری درون سازمانی (روابط علمی نویسندگان در داخل دانشگاه) با فقط ۹­%، همکاری درون منطقه‌ای در اینجا استانی فرض شده با ۱۰­%، همکاری منطقه‌ای یا ملی با ۵۸­% و همکاری بین‌المللی شامل ارتباط دانشگاه با خارج از کشور که در حدود ۲۳­% می‌باشد. بنابراین روابط علمی پژوهشگران دانشگاه در داخل خود دانشگاه و داخل استان کمتر شکل گرفته است. در مجموع پژوهشگران دانشگاه رازی در تولید مدارک علمی خود تاکنون با ۳۸۹ دانشگاه، مؤسسه و مرکز تحقیقات همکاری داشته ­اند که در این میان با ۲۱ کشور خارجی ارتباطات علمی برقرار بوده است.

این مقام مسؤول تاکید داشت: ضریب همکاری گروهی این دانشگاه، عددی معادل ۸۲۴/. است. یعنی حدود ۷۱% مدارک علمی حاصل همکاری گروهی است.

رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه رازی اذعان داشت: سهم هر دانشکده یا گروه آموزشی از تولید مدارک عملی، دانشگاه رازی در حوزه علوم پایه جایگاه خاصی دارد  و به‌طور طبیعی دو دانشکده شیمی و علوم پایه و گروه آموزشی مهندسی شیمی دارای بیشترین سهم در تولید مدارک علمی در دانشگاه رازی هستند. به‌طور دقیق­تر دانشکده شیمی ۳۱­%، دانشکده فنی و مهندسی ۲۹­%، دانشکده علوم ۲۶­% و دانشکده کشاورزی ۱۰­% که در مجموع ۹۶­% تولید مدارک علمی از این چهار دانشکده بوده است ودانشکده‌های علوم و فنی علاوه بر رتبه‌های بالایی که در داخل ایران کسب کردند در سطح جهانی نیز در لیست دانشگاه‌های  یک درصد آمده است و پنج نفر از اساتید برجسته این سه دانشکده در لیست دانشمندان یک درصد جهان قرار دارند.

دکتر احمدی به حوزه‌ها و زمینه‌های پر تولید و مستعد علمی  و رتبه دانشگاه رازی  اشاره کرد و گفت: حوزه‌ها و زمینه‌های مستعد علمی دانشگاه متفاوت است. در برخی‌ها پیشرفت‌های خوبی حاصل شده و در برخی هنوز آن جایگاه واقعی را نداریم. این حوزه‌ها را می‌توانیم به چهار حوزه اصلی تقسیم کرد که شامل حوزه علوم پایه، مهندسی، کشاورزی و علوم انسانی- اجتماعی است. بر اساس تحلیل‌های آماری پایگاه‌های علم‌سنجی حوزه علوم پایه دانشگاه از لحاظ کمی در رتبه ۱۵ و از لحاظ کیفی در جایگاه ۱۱ کشوری قرار دارد، حوزه مهندسی از لحاظ کمی  در رتبه ۱۹ و از لحاظ کیفی در جایگاه عالی ششم کشور هست، حوزه کشاورزی در رتبه ۲۰ و ۱۴ و حوزه علوم انسانی نیز در جایگاه ۲۲ و ۱۸ کمی و کیفی قرار دارد.

احمدی پیشنهاد کرد: برای اینکه دانشگاه رازی هم از لحاظ کمی الخصوص کیفی رتبه بهتری در آینده کسب کند در میان شاخص‌های رتبه‌بندی دانشگاه‌ها دو شاخص بیشتر از سایر شاخص‌ها با اهمیت است. یکی تعداد مدارک تولید شده که شاخص کمی به‌حساب می‌آید و دیگری تعداد استنادات دریافتی که جزء شاخص‌های کیفی است. در واقع دانشگاهی که در این دو شاخص امتیازات بیشتری کسب کند رتبه خوبی خواهد گرفت. لذا پیشنهاد‌هایی برای تقویت این دو شاخص در دانشگاه رازی دارم که البته مسائل عمومی ازجمله بودجه‌های پژوهشی، تعداد عضو هیئت علمی, عوامل اقتصادی، اجتماعی، منطقه‌ای و غیره تأثیر زیادی بر رتبه یک دانشگاه دارد که می‌بایستی مورد توجه قرار گیرد.

وی اظهار کرد: بررسی‌های ما نشان می‌دهد ۲۶% مدارک علمی دانشگاه رازی بیش از ده استناد دریافت کرده­ اند. به عبارتی ۴۵%  مقالات کمتر از ۹ استناد دریافت نموده­ اند و در این میان ۲۴%  مقالات بدون استناد هستند. پس در کنار تولید مدارک علمی لزوم توجه کیفیت آن مطرح است. در حال حاضر شاخص کیفیت همان وضعیت استنادات مدارک تولید شده است. اما پیشنهاد‌ها به ترتیب برای افزایش کمی و کیفی می‌توان این نکات باشد:

۱.      افزایش بودجه­ های پژوهشی: ازجمله تشویق مالی برای تولید مدارک در مجلات معتبر

۲.      گرایش پژوهش­ محوری در کنار آموزش­ محوری؛ حتی کم کردن ساعت تدریس مدرسان و به­ جای آن انجام پژوهش­ های محوری و نیز جذب اعضای هیئت علمی به صورت صرفاً پژوهشی

۳.      اصلاح آیین­ نامه­ های ارتقاء

۴.      ایجاد فرهنگ پژوهش­: توسعه و به حرکت درآوردن قطب­ ها و پژوهشکده­ های راکد در دانشگاه

۵.      ایجاد شرایط سخت­تر برای دفاع از پایان­ نامه­ های دکتری

۶.      ارتباط بیشتر و راحت­تر بین جامعه، دانشگاه و صنعت بومی

۷.      انجام پژوهش های کاربردی محور و تکیه بر بومی سازی دانش

۸.      رفرنس­ های بیشتر در مقالات: استفاده از رفرنس بیشتر در مقالات سبب افزایش دریافت استناد می‏ شود.

۹.      رؤیت پذیری مقالات: یکی دیگر از عوامل مؤثر بر دریافت استنادات بیشتر، مشاهده شدن مقالات یک پژوهشگر است. به عبارت دیگر هر چه تعداد مقالات یک پژوهشگر بیشتر در معرض دید دیگران باشد احتمال دیده شدن و گرفتن استنادات بیشتر می­ شود.

۱۰.  عنوان مناسب: استفاده از عنوان مناسب برای مقاله بسیار حائز اهمیت است.عنوان مقاله باید کوتاه و قابل فهم باشد و تا حد امکان از اسم­ های جغرافیایی استفاده نگردد.

۱۱.  ارسال مقاله به مجله معتبر: ارسال مقالات به مجلات معتبر و معروف، با شاخص تأثیر بالا باعث مشاهده ­پذیری بیشتر و در نتیجه کسب استناد بیشتر می‏ شود.

۱۲.  تعداد هم­نویسندگی و شهرت نویسنده اول: شهرت نویسنده اول مقاله ممکن است تأثیرگذار باشد. اما توجه کنید که نوع مقاله بی­ تأثیر نیست و مقالات مروری بیشتر استناد می ­گیرند.


1396/5/7
فهرست