سخنان رئیس کتابخانه مرکزی درباره تجميع كتابخانه هاي درون پرديس دانشگاه

  1.  بفرمایید ادغام کتابخانه­ ها با چه هدف و سیاستی انجام می شود؟

   کتابخانه یک کانون اجتماعی، علمی، فرهنگی و اطلاعاتی است که ماهیتاً در آن تغییر و دگرگونی نهفته است و بر حسب زمان و به دلایل گوناگون، تغییر و تحولات در ساختار محتوایی و سازمانی آن بوجود می­آید. کتابخانه­ های دانشگاه رازی از این قاعده مستثنا نیستند و در چند سال اخیر ما شاهد تغییراتی در محتوا و سازمان آن ها هستیم.

واقعیت این است در بسیاری از دانشکده­ ها فضای استانداردی برای کتابخانه از ابتدا طراحی نشده است و بعضاً مکان کتابخانه را در سالنی کوچک و یا در کلاسی بزرگتر جای داده ­اند که به مرور زمان و با افزایش منابع، با کمبود فضا  و امکانات مواجه شدند.

   یکی از اهداف ساخت کتابخانه مرکزی در پردیس دانشگاه این بود که در این پردیس هیچ دانشکده­ای کتابخانه نداشته باشد و کتابخانه مرکزی با توجه به بعد مسافت آن، کتابخانه همه گروه ها و دانشکده­های درون پردیس باشد. اما این کار به دلایل مختلف از جمله گسترش سریع واحد­های فناوری و غیره عملی نشد. بر این اساس در سال 1394 در هیأت رئیسه دانشگاه مباحثی پیرامون تجمیع یا ادغام چند کتابخانه اقماری واقع در پردیس در کتابخانه مرکزی مطرح گردید و در نهایت تصمیم گرفته شد در پردیس فقط کتابخانه مرکزی وکتابخانه دانشکده ادبیات باشد. هدف اولیه طرح ارائه خدمات بهتر با نیروی انسانی بوده است.

  1. مزایای این طرح چیست و شامل چه کتابخانه­ هایی خواهد شد؟

   از جمله مزایای آن می توانم به نکاتی مانند: صرفه جویی در نیروی انسانی، استفاده از فضای استاندارد، تمرکز در مجموعه سازی منابع اطلاعاتی، دیجیتال سازی اطلاعات، به روز رسانی خدمات الکترونیکی، جلوگیری از دوباره کاری و خریدهای تکراری و صرفه جویی مالی، ارائه خدمات بهترو...اشاره کنم. این طرح شامل تجمیع کتابخانه های دانشکده علوم، فنی و تربیت بدنی است. کتابخانه دانشکده علوم در سال 95 در کتابخانه مرکزی تجمیع شد و در حال حاضر جابجایی کتابخانه دانشکده فنی و مهندسی شروع شده و نامه انتقال کتابخانه دانشکده تربیت بدنی به ریاست آن دانشکده ارسال شده است که منتظر جواب ایشان هستیم. کتابخانه دانشکده ادبیات و علوم انسانی با توجه به فضای استاندارد آن و همچنن ماهیت محتوای رشته های آن در پردیس به صورت نیمه متمرکز خواهد ماند.

طرح ادغام کتابخانه­ ها در کدامیک از دانشگاه­های ایران انجام گرفته است؟

   شرایط مکانی هر دانشگاهی متفاوت است. در برخی از دانشگاه­ها از ابتدا یک کتابخانه برای آن در نظر گرفته اند مانند: دانشگاه علامه طباطبایی ... در حال حاضر طرح تجمیع در چندین دانشگاه مانند: فردوسی مشهد، صنعتی شریف، الزهرا، امام حسین، دانشگاه تبریز و برخی از دانشگاه های علوم پزشکی...انجام شده است.

  1. آیا فاصله دانشکده­ های واقع در پردیس تا کتابخانه مرکزی منجر به کاهش مراجعین و نارضایتی کاربران نمی­شود. در کل چه تدابیری برای آن در نظر دارید؟

   مسلماً مجهز بودن هر دانشکده به یک کتابخانه استاندارد و به روز خیلی با اهمیت است. اما اکثر کسانی که سال ها در کتابخانه کار کرده­اند و متخصص این کار هستند می­دانند داشتن کتابخانه بدون استاندارد­های لازم هرگز به سود کاربران آن نیست و نداشتن کتابخانه از داشتن آن بهتر است. متاسفانه کتابخانه­های اقماری دانشگاه رازی غیر از دانشکده ادبیات و علوم انسانی همگام با توسعه فضای آموزشی توسعه پیدا نکرده­اند و بیشتر از همه از بعد نیروی انسانی در وضع خوبی نیستند.  کتابخانه های دانشکده ها یا مسئول ندارند یا اگر دارند بخش بیشتر وقت خود رابرای مسائل پژوهشی (کارشناس پژوهش) دانشکده می گذارند و حتی اخیراً پست سازمانی رئیس کتابخانه تغییر یافته و عملاً کتابخانه های دانشکده دیگر مثل سابق مورد توجه نیستند. البته از نظر ما این رویه صحیح نیست و هنوز هم ما معتقدیم کتابخانه قلب دانشگاه است و به عنوان بازوی آموزش و پژوهش عمل می کند. جا دارد از مسئولین دانشکده ها خواهش کنم کتابخانه خود را تقویت کنند.

   کتابخانه دانشکده فنی و مهندسی که در حال جابجایی آن هستیم علی رغم مراجعین بیشتر  اما فاقد امکانات یک کتابخانه بود به نحوی که فقط 5 هزار کتاب بلاتکلیف داشت که بعضاً به دلیل کمبود جا در دسترس مراجعین قرار نداشت.

   در مورد  احساس رضایت یا عدم رضایت دانشجویان، مطالعه انجام دادیم. 95 درصد دانشجویان دانشکده علوم از خدمات کتابخانه مرکزی بابت کتابخانه علوم که دو سال پیش منتقل شده بود، احساس رضایت داشتند. قطعاً با خدمات به روزی که در کتابخانه مرکزی انجام می دهیم برای دانشکده فنی هم این طور خواهد شد و ما سعی خواهیم کرد به نحویاستاندارد عمل کنیم که کمبودهای قبلی را پوشش دهیم.

 

  1. با توجه به جحم زیاد کتابخانه فنی مهندسی  (32 هزار جلد، 5 هزار پایان نامه ارشد و کارشناسی) نسبت به کتابخانه دانشکده علوم، آیا تا آغاز سال جدید تحصیلی این کتابخانه آماده می­شود؟

بله مشکلی نیست. در حال حاضر یک تیم 15 نفره از دانشجویان رشته علم اطلاعات (کتابداری) در حال بسته بندی و چیدمان کتاب ها هستند. مشکلات کتاب ها بسیار زیاد است سعی خواهیم کرد سریعتر مشکلات تک تک نسخه ها را برطرف کنیم.  علاوه بر تیم دانشجویی، نیروهای خدماتی، کار حمل کتابها و قفسه را انجام می دهند و واحد نقلیه نیز با ما همکاری خوبی دارد. مشکل اصلی ما کمبود فضا در کتابخانه مرکزی است که سایر واحدهای دانشگاه در این ساختمان  مستقر هستند و باعث  کبود فضا شده است به نحوی که برای دانشکده فنی مجبور شدیم دو مخزن را جابجا کنیم که وقت و انرژی زیادی از ما گرفت.

  1. سازماندهی کتابخانه هایی که تجمیع می شوند چگونه است؟ آیا به صورت مجزا در کتابخانه مرکزی جای دهی می شوند؟

   خیر، فضا و نیروی انسانی امکان ادغام فیزیکی به ما نمی­دهد. کتابخانه­های که منتقل می شوند ابتدا به صورت مجزا در کنار مخزن اصلی جایدهی می­شوند سپس طی یک دوره  دو الی سه ساله ادغام سیستمی می­شوند. ادغام سیستمی شامل تغییر محل نگهداری مدرک، تغییر شماره ثبت، بارکد و عطف 32 هزار کتاب خواهد بودکه برای همیشه در دل کتابهای کتابخانه مرکزی ادغام می­گردند. در حال حاضر کتابخانه دانشکده علوم به صورت کامل ادغام شده است.

  1. سیستم اطلاعاتی کتابخانه چگونه عمل می کند؟

   کتابخانه های دانشگاه رازی از ابتدا (1373) یک سیستم یکپارچه داشته است. به عبارتی یک سرور و یک نرم افزار چند کاربره که به کلیه کتابخانه­ ها سرویس می­دهد. این سیستم به صورت متمرکز در کتابخانه مرکزی مدیریت می شود. اما در بحث سازماندهی و کتابخانه دیجیتال به صورت نمیه متمرکز عمل می­کنیم. یعنی ورود اطلاعات و فهرست نویسی و هر گونه ورود اطلاعات به سیستم با نظارت و کنترل کتابخانه مرکزی صورت می گیرد. در مورد تغییر هر گونه برنامه­ای شورای کتابخانه تصمیم می­گیرد.

  1.  در پایان اگر نظر و یا پیشنهادی دارید بفرمایید.

از جناب آقای دکتر نجفی معاونت محترم پژوهش و فناوری  تشکر می کنم. به حق ایشان توجه ویژه ای به کتابخانه ها دارند. همچنین از ریاست محترم دانشگاه تشکر می­کنم. حقیقتاً در مورد تجمیع کتابخانه به عنوان یک کارشناس کتابخانه هم نظر با ایشان هستم و معتقدم با تجمیع کتابخانه های درون پردیس کیفیت و خدمات آن ها قابل مقایسه با قبل نخواهد بود و چند برابر خواهد شد. مشکل اصلی ما کمبود فضا است. از ریاست محترم دانشگاه تقاضا دارم واحد­هایی که در ساختمان کتابخانه مرکزی مستقر هستند به جاهای دیگری منتقل شوند. اگر چنین کاری صورت گیرد ما حتی می­توانیم کتابخانه دانشکده ادبیات را منتقل کنیم.

از کلیه همکارانم در کتابخانه مرکزی الخصوص جناب آقای بختیاریان و آقای صالحی، همکاران در کتابخانه دانشکده فنی و مهندسی، ریاست محترم دانشکده جناب آقای دکتر حیاتی، دانشجویانی که همکاری کردند، نیروی های شریف خدماتی و واحد نقلیه تشکر و سپاسگزاری می­کنم.




پرینت
تمام حقوق این اثر برای شرکت مهندسی ارتباطات پیام مشرق و نرم افزار کتابخانه 2.0 ثنا محفوظ می باشد.